CHƯƠNG 1: GÁNH XÔI DƯỚI CỔNG TRƯỜNG

Sáng nào cũng vậy, khi bầu trời còn lấp lánh những tia nắng đầu tiên, bà Tư đã thức dậy từ rất sớm. Trong căn bếp nhỏ đơn sơ, hơi nước từ nồi xôi nghi ngút bốc lên, mang theo mùi thơm của nếp mới lan khắp căn nhà cũ.

Đôi bàn tay gầy guộc của bà thoăn thoắt gói từng phần xôi bằng lá chuối. Mỗi gói đều được buộc cẩn thận như thể bà đang gửi gắm vào đó tất cả sự yêu thương dành cho người mua.

Ở tuổi ngoài bảy mươi, lưng bà đã còng xuống vì năm tháng.

Thế nhưng chưa một buổi sáng nào bà để khách phải chờ.

Người ta vẫn thường thấy bà gánh đôi quang gánh bước chậm trên con đường quen thuộc dẫn đến cổng trường trung học.

Chiếc đòn gánh cũ đã mòn bóng theo thời gian.

Tiếng kẽo kẹt vang lên đều đặn như nhịp thở của cuộc đời bà.

Không ai biết rằng phía sau gánh xôi giản dị ấy là cả một câu chuyện dài đầy nước mắt.

Ngày Nam mới ba tuổi, cha mẹ em gặp một tai nạn trong lúc đi làm xa.

Kể từ đó, cậu bé trở thành niềm hy vọng duy nhất của bà Tư.

Mất đi con gái, bà từng nghĩ cuộc đời mình sẽ chẳng còn ý nghĩa.

Cho đến khi nhìn thấy đứa cháu nhỏ ôm chặt chiếc áo cũ của mẹ mà khóc nức nở.

Bà tự nhủ với lòng mình.

Dù có cực khổ đến đâu cũng phải nuôi cháu nên người.

Từ đó, bà bắt đầu bán xôi.

Mỗi ngày bà chỉ ngủ vài tiếng.

Nửa đêm đã dậy vo nếp, ngâm đậu, nhóm bếp rồi chuẩn bị mọi thứ trước khi trời sáng.

Đến khi Nam còn bé, bà thường cõng em sau lưng trong lúc bán hàng.

Có hôm khách đông, cậu bé ngủ gục trên chiếc ghế nhựa nhỏ cạnh gánh xôi.

Bà vừa bán vừa đưa tay quạt muỗi cho cháu.

Chỉ cần Nam khẽ cựa mình, bà lại quay sang nhìn đầy lo lắng.

Năm tháng trôi qua.

Nam lớn lên trong tình yêu thương âm thầm của bà.

Bà chưa từng để cháu phải thiếu một bữa cơm.

Dù có hôm chính mình chỉ ăn tạm củ khoai hay bát cháo loãng.

Đến mùa khai giảng, bà lại dành dụm từng đồng để mua sách vở mới.

Bộ đồng phục của Nam luôn được giặt sạch sẽ, là phẳng phiu.

Bà muốn cháu không thua kém bất kỳ bạn bè nào.

Nam học khá giỏi.

Mỗi lần cầm giấy khen về nhà, cậu đều chạy thật nhanh.

"Bà ơi! Cháu được điểm cao rồi."

Bà Tư cười đến híp cả mắt.

Nụ cười ấy còn quý hơn mọi món quà trên đời.

Buổi tối, khi Nam học bài dưới ánh đèn vàng, bà vẫn lặng lẽ vá lại những chiếc áo cũ.

Thỉnh thoảng bà ngẩng đầu nhìn cháu.

Ánh mắt đầy hy vọng.

Bà không biết nhiều chữ.

Nhưng bà luôn tin học hành sẽ giúp Nam có một cuộc đời tốt đẹp hơn.

Nam cũng rất thương bà.

Ngày còn học tiểu học, chiều nào tan học cậu cũng chạy ra phụ bà dọn hàng.

Có hôm thấy bà mệt, cậu còn giành gánh quang gánh.

"Bà để cháu phụ."

Bà chỉ cười.

"Cháu lo học đi."

"Mai này có công việc tốt là bà vui rồi."

Những năm tháng ấy bình yên như dòng sông lặng.

Cho đến khi Nam bước vào cấp ba.

Ngôi trường mới rộng hơn.

Bạn bè cũng đông hơn.

Cuộc sống bắt đầu mang đến cho cậu những suy nghĩ khác.

Trong lớp, nhiều bạn được cha mẹ đưa đón bằng xe đẹp.

Có bạn mặc quần áo hàng hiệu.

Có bạn kể về những chuyến du lịch mỗi dịp hè.

Nam lặng lẽ ngồi nghe.

Cậu chưa bao giờ kể về bà.

Cũng chưa từng nhắc đến gánh xôi trước cổng trường.

Ban đầu chỉ là sự ngại ngùng rất nhỏ.

Nhưng cảm giác ấy lớn dần theo từng ngày.

Một lần, vài người bạn rủ nhau mua đồ ăn sáng.

Khi đi ngang qua cổng trường, một bạn vô tình chỉ vào bà Tư.

"Bà cụ bán xôi này hiền ghê."

Nam giật mình.

Theo phản xạ, cậu bước nhanh sang phía bên kia.

Tim đập liên hồi.

May mắn hôm ấy bà không nhìn thấy.

Nam tự an ủi mình.

Chắc chỉ là trùng hợp.

Nhưng từ hôm đó, cậu bắt đầu tránh đi qua chỗ bà.

Nếu phải đến trường sớm, cậu sẽ đi vòng qua cổng phụ.

Nếu tan học đúng lúc bà còn bán, cậu lại nán lại trong lớp chờ mọi người về gần hết.

Cậu không muốn bạn bè biết người bán xôi ấy là bà của mình.

Chính Nam cũng không hiểu vì sao mình lại cư xử như vậy.

Mỗi lần nhìn thấy đôi vai gầy của bà dưới nắng, lòng cậu đều nhói lên.

Nhưng rồi nỗi lo bị bạn bè trêu chọc lại khiến cậu tiếp tục im lặng.

Bà Tư sớm nhận ra sự thay đổi ấy.

Có nhiều hôm bà đứng từ xa nhìn thấy cháu đi ngang.

Nam biết bà đang nhìn.

Nhưng cậu vẫn cúi đầu bước thật nhanh.

Bà chỉ khẽ thở dài.

Bà không gọi.

Cũng không trách.

Bà nghĩ có lẽ cháu lớn rồi, có những suy nghĩ riêng.

Tối hôm ấy, khi Nam về nhà, bà vẫn dọn sẵn mâm cơm.

Những món ăn đều là món cậu thích.

"Ở trường có vui không cháu?"

Nam vừa ăn vừa đáp.

"Dạ... bình thường."

"Bạn bè có tốt với cháu không?"

"Dạ có."

Bà mỉm cười.

"Thế thì bà yên tâm."

Nam khẽ nhìn bà.

Cậu muốn nói điều gì đó.

Nhưng rồi lại thôi.

Trong lòng cậu xuất hiện cảm giác áy náy khó tả.

Một buổi sáng đầu tuần.

Trường tổ chức hoạt động ngoài sân.

Phụ huynh và nhiều người dân đứng quanh cổng khá đông.

Bà Tư vẫn bán xôi như mọi ngày.

Bỗng một cô giáo đi ngang ghé mua.

"Bà ơi, hôm nay đông học sinh quá."

Bà cười hiền.

"Dạ, đông thì vui cô ạ."

Đúng lúc ấy, Nam cùng nhóm bạn bước ra.

Một cậu bạn nhìn thấy bà Tư.

"Ê Nam, bà bán xôi cứ nhìn mày nãy giờ."

Nam khựng lại.

Bà Tư nở nụ cười hiền.

"Nam..."

Tiếng gọi rất nhỏ.

Nhưng giữa không gian đông người, Nam nghe rõ từng chữ.

Mấy người bạn quay sang nhìn.

"Ai gọi mày vậy?"

Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, hàng trăm suy nghĩ chạy qua đầu Nam.

Cậu nhớ những lời trêu chọc của vài bạn trong lớp.

Nhớ những lần mình mặc cảm vì hoàn cảnh.

Nỗi tự ti bỗng lấn át tất cả.

Nam cố giữ bình tĩnh rồi mỉm cười gượng gạo.

"Chắc... bà nhận nhầm người."

Nói xong, cậu kéo bạn bước đi thật nhanh.

Bà Tư vẫn đứng yên.

Nụ cười trên môi bà dần tắt.

Bàn tay đang cầm gói xôi khẽ run lên.

Ánh mắt bà lặng lẽ dõi theo bóng lưng cháu trai đang khuất dần sau cánh cổng trường.

Không ai biết trong khoảnh khắc ấy, trái tim người bà già nua đau đến nhường nào.

Bà không buồn vì bị chối bỏ.

Bà chỉ sợ cháu mình đang phải mang trong lòng một nỗi mặc cảm quá lớn.

Chiều hôm đó, bà về nhà sớm hơn mọi ngày.

Nam cũng im lặng khác thường.

Bữa cơm tối diễn ra trong không khí yên tĩnh.

Bà vẫn gắp thức ăn vào bát cháu như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Nam nhiều lần muốn mở lời xin lỗi.

Nhưng mỗi khi nhìn thấy nụ cười hiền hậu của bà, cổ họng cậu lại nghẹn cứng.

Đêm ấy, Nam nằm mãi không ngủ được.

Hình ảnh bà đứng lặng dưới cổng trường cứ hiện lên trong tâm trí.

Ánh mắt buồn nhưng vẫn đầy yêu thương của bà khiến cậu day dứt.

Cậu tự nhủ sáng mai sẽ xin lỗi.

Sẽ ôm bà thật chặt.

Sẽ không bao giờ để bà phải buồn nữa.

Thế nhưng Nam không hề biết rằng, cuộc đời luôn có những biến cố đến nhanh hơn lời hứa.

Và chính biến cố ấy sẽ khiến cậu mang theo nỗi ân hận lớn nhất của tuổi trẻ, đồng thời mở ra hành trình giúp cậu hiểu rằng trên đời này không có điều gì quý giá hơn tình thân và sự hy sinh thầm lặng của người đã dành cả cuộc đời để yêu thương mình.

CHƯƠNG 2: NGÀY TRỞ VỀ TRONG NỖI DAY DỨT

Sáng hôm sau, Nam thức dậy sớm hơn mọi ngày. Đêm qua, cậu gần như không chợp mắt, bởi trong đầu cứ lặp đi lặp lại hình ảnh bà Tư đứng lặng dưới cổng trường với nụ cười gượng gạo và ánh mắt buồn đến nao lòng.

Cậu bước ra sân, định bụng sẽ xin lỗi bà trước khi đến lớp.

Nhưng căn bếp vốn luôn đỏ lửa từ lúc trời chưa sáng hôm nay lại im lìm đến lạ.

Chiếc nồi xôi vẫn đặt trên bếp.

Bao gạo nếp còn nguyên.

Chiếc đòn gánh quen thuộc vẫn tựa vào góc tường.

Mọi thứ đều ở đó.

Chỉ có bà là không thấy.

Nam gọi khẽ.

"Bà ơi..."

Không có tiếng đáp lại.

Cậu đi quanh nhà tìm kiếm.

Đến khi bước ra sau vườn, Nam mới thấy bà đang ngồi trên chiếc ghế gỗ cũ dưới gốc mít.

Bà khẽ mỉm cười.

"Hôm nay bà dậy muộn một chút."

Nam thở phào.

"Bà làm cháu lo quá."

Bà nhìn cháu, ánh mắt vẫn dịu dàng như mọi khi.

"Đêm qua bà hơi mệt."

Nam ngồi xuống cạnh bà.

Lời xin lỗi đã lên đến cổ họng.

Nhưng nhìn mái tóc bạc phơ của bà, cậu lại thấy lòng mình nặng trĩu.

Cậu sợ nhắc đến chuyện hôm qua sẽ khiến bà buồn thêm.

Thế là cậu lại chọn im lặng.

Sự im lặng ấy vô tình kéo dài thêm khoảng cách giữa hai bà cháu.

Bà Tư chống tay đứng dậy.

"Hôm nay bà nghỉ bán một bữa."

"Mai khỏe rồi bà đi."

Nam gật đầu.

"Dạ."

Trước khi đến trường, cậu còn ngoái đầu nhìn bà rất lâu.

Trong lòng cậu dâng lên một cảm giác bất an mà chính mình cũng không lý giải được.

Suốt buổi học hôm ấy, Nam không thể tập trung.

Những con số trên bảng trở nên mờ nhòe.

Lời giảng của thầy cô chỉ còn là những âm thanh xa xăm.

Đến giờ ra chơi, cậu đứng lặng bên cửa sổ nhìn về phía cổng trường.

Nơi ấy hôm nay không còn gánh xôi quen thuộc.

Khoảng trống ấy khiến tim cậu bỗng nhói lên.

Một người bạn bước tới.

"Ủa, hôm nay bà bán xôi nghỉ rồi hả?"

Nam chỉ khẽ gật đầu.

Trong lòng cậu bỗng nhớ đến nụ cười hiền của bà.

Đó là lần đầu tiên cậu nhận ra, mỗi buổi sáng của mình dường như đã quen với hình ảnh người bà đứng dưới tán cây trước cổng trường.

Tan học, Nam vội vàng đạp xe về.

Cậu tự nhủ sẽ nói lời xin lỗi ngay khi gặp bà.

Dù bà có trách hay không, cậu cũng không muốn giữ sự day dứt này thêm một ngày nào nữa.

Nhưng vừa đến đầu ngõ, Nam đã thấy vài người hàng xóm đứng tụm lại.

Ai cũng mang vẻ mặt lo lắng.

Cậu linh cảm có chuyện chẳng lành.

Chiếc xe đạp còn chưa kịp dựng, Nam đã chạy thật nhanh vào sân.

Bà Tư đang nằm trên chiếc giường tre.

Bên cạnh là bác sĩ của trạm y tế cùng vài người quen trong xóm.

Nam hoảng hốt.

"Bà ơi!"

Nghe tiếng cháu gọi, bà khẽ mở mắt.

Nụ cười vẫn hiền như mọi ngày.

"Nam về rồi à..."

Giọng bà rất nhỏ.

Nam nắm chặt bàn tay gầy guộc ấy.

Lần đầu tiên cậu cảm nhận rõ đôi bàn tay từng bế mình, từng dắt mình đến trường, giờ đây đã gầy và lạnh biết bao.

Bác sĩ nhẹ nhàng động viên.

"Bà chỉ làm việc quá sức trong thời gian dài."

"Cần nghỉ ngơi và được chăm sóc tốt."

Nam cúi đầu.

Những lời ấy như từng nhát dao cứa vào lòng.

Bao năm qua, bà luôn nói mình khỏe.

Bao năm qua, bà luôn cười để cậu yên tâm.

Còn cậu...

Lại chỉ mải nghĩ đến cảm giác của bản thân.

Đêm hôm đó, Nam ngồi bên giường bà.

Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, cậu thức trắng không phải để học bài mà để canh từng giấc ngủ của người đã hy sinh cả đời vì mình.

Cậu nhìn từng nếp nhăn trên khuôn mặt bà.

Mỗi nếp nhăn dường như đều ghi dấu một năm tháng vất vả.

Mỗi sợi tóc bạc dường như đều được đổi bằng những buổi sáng dậy từ lúc nửa đêm để đồ xôi bán lấy tiền nuôi cháu.

Nam lặng lẽ quay mặt đi.

Hai hàng nước mắt chảy dài.

Cậu nhớ lại từng ký ức tuổi thơ.

Nhớ những buổi mưa, bà cởi chiếc áo mưa duy nhất khoác lên người cậu còn mình thì đội mưa đi bộ.

Nhớ những lần cậu ốm, bà thức suốt đêm chườm khăn, pha từng cốc nước ấm.

Nhớ những bữa cơm bà luôn nói mình đã ăn rồi, nhưng thật ra chỉ nhường phần ngon cho cháu.

Những ký ức ấy trước đây từng rất bình thường.

Hôm nay lại khiến trái tim Nam quặn thắt.

Sáng hôm sau, bà tỉnh dậy.

Thấy Nam vẫn ngồi bên cạnh, bà khẽ cười.

"Đêm qua cháu không ngủ sao?"

Nam gật đầu.

"Cháu muốn ở cạnh bà."

Bà nhẹ nhàng vuốt tóc cháu.

"Ngốc quá."

"Mai còn đi học."

Nam bỗng òa khóc như một đứa trẻ.

"Bà..."

"Cháu xin lỗi."

"Cháu thật sự xin lỗi."

Đó là lời xin lỗi mà cậu đã giữ trong lòng suốt nhiều ngày.

Bà Tư nhìn cháu bằng ánh mắt đầy yêu thương.

"Bà biết."

Nam sững người.

"Bà biết hết sao?"

Bà gật đầu.

"Tuổi của cháu, ai cũng từng có lúc sợ người khác đánh giá."

"Bà không trách."

"Có điều..."

Bà dừng lại vài giây.

"Bà chỉ mong một ngày nào đó cháu sẽ hiểu rằng điều đáng tự hào nhất không phải mình sinh ra trong hoàn cảnh nào."

"Mà là mình biết trân trọng những người luôn yêu thương mình."

Nam cúi gằm mặt.

Cậu không còn đủ can đảm nhìn vào mắt bà.

Những lời nói nhẹ nhàng ấy còn khiến cậu đau lòng hơn bất kỳ sự trách móc nào.

Ít ngày sau, sức khỏe của bà dần khá hơn.

Theo lời khuyên của bác sĩ và hàng xóm, bà quyết định nghỉ bán xôi một thời gian.

Nam chủ động xin nghỉ học thêm buổi tối để ở nhà chăm sóc bà.

Chiều nào cậu cũng nấu cơm, quét sân, giặt quần áo.

Ban đầu mọi việc đều vụng về.

Có hôm cơm khê.

Có hôm canh quá mặn.

Bà chỉ cười hiền.

"Mỗi ngày sẽ khá hơn."

Nam cũng cười.

Lần đầu tiên sau nhiều tháng, nụ cười của cậu không còn gượng gạo.

Một chiều cuối tuần, Nam lặng lẽ đẩy chiếc quang gánh của bà ra hiên nhà.

Cậu ngồi xuống lau từng chiếc xửng hấp, từng chiếc hộp đựng đậu xanh và những chiếc lá gói xôi đã được bà rửa sạch từ trước.

Đôi tay cậu run run khi chạm vào chiếc đòn gánh đã nhẵn bóng.

Cậu áp trán lên đó thật lâu.

Như thể muốn cảm nhận tất cả những năm tháng nhọc nhằn mà bà đã đi qua.

Đúng lúc ấy, cô giáo chủ nhiệm cùng vài bạn học đến thăm.

Nam hơi bối rối.

Cậu nghĩ mọi người sẽ bất ngờ khi biết bà mình từng bán xôi trước cổng trường.

Thế nhưng điều xảy ra hoàn toàn khác.

Một người bạn bước tới.

"Cậu may mắn lắm."

Nam ngạc nhiên.

"Vì sao?"

Bạn cậu mỉm cười.

"Từ lâu tụi mình đã biết bà là bà của cậu."

"Nhưng điều tụi mình nhớ nhất không phải là gánh xôi."

"Mà là nụ cười của bà mỗi sáng."

Một bạn khác tiếp lời.

"Bà còn nhiều lần cho tụi mình thêm xôi khi quên mang tiền."

"Có lần bà bảo: 'Mai đưa cũng được, không sao đâu.'"

Nam đứng lặng.

Cậu không ngờ người mà mình từng e ngại lại được nhiều người yêu quý đến như vậy.

Trong lòng cậu vừa ấm áp vừa xót xa.

Cậu chợt hiểu rằng.

Điều khiến cậu xấu hổ bấy lâu nay chưa bao giờ là ánh mắt của người khác.

Mà chính là sự mặc cảm do cậu tự tạo ra.

Tối hôm ấy, khi nhìn bà Tư đã ngủ yên sau một ngày dài, Nam khẽ nắm lấy bàn tay bà.

Cậu tự hứa với lòng mình.

Từ ngày mai, cậu sẽ không bao giờ để bà phải lặng lẽ đứng một mình nữa.

Và nếu bà đủ khỏe để trở lại với gánh xôi quen thuộc, người đầu tiên bước đến phụ bà sẽ chính là cậu.

Nam không hề biết rằng, lời hứa ấy sẽ mở ra một hành trình mới, không chỉ giúp cậu bù đắp những lỗi lầm của tuổi trẻ mà còn mang đến cho bà Tư món quà hạnh phúc lớn nhất trong những năm tháng tuổi già.

CHƯƠNG 3: NIỀM TỰ HÀO MUỘN MÀNG

Những ngày đầu đông mang theo cái se lạnh len lỏi vào từng con ngõ nhỏ. Sau gần một tháng nghỉ ngơi, sức khỏe của bà Tư dần ổn định hơn. Dù vẫn còn mệt sau những lúc đi lại nhiều, gương mặt bà đã hồng hào hơn trước.

Điều khiến bà vui nhất không phải vì mình khỏe lại.

Mà là vì mỗi sáng thức dậy đều thấy Nam đã có mặt trong bếp.

Cậu không còn là cậu học trò chỉ biết cắm cúi học bài như trước.

Nam học cách vo gạo, ngâm đậu, nhóm bếp và canh lửa để nồi xôi chín đều.

Ban đầu, mọi việc đều lóng ngóng.

Có hôm cậu cho quá nhiều nước khiến xôi bị nhão.

Có hôm quên mở nhỏ lửa làm đáy nồi hơi cháy.

Bà Tư chỉ mỉm cười.

Kiên nhẫn chỉ từng chút một.

"Không sao đâu."

"Làm nhiều sẽ quen."

Nam chăm chú lắng nghe.

Mỗi lời bà dặn đều được cậu ghi nhớ.

Không còn là trách nhiệm.

Mà là sự biết ơn.

Một buổi sáng cuối tuần, khi bà chuẩn bị gánh hàng ra cổng trường, Nam bất ngờ bước đến.

"Bà để cháu gánh."

Bà nhìn cháu đầy ngạc nhiên.

"Chiếc đòn gánh nặng lắm."

Nam mỉm cười.

"Nặng bằng bao nhiêu năm bà gánh vì cháu không?"

Bà lặng người.

Đôi mắt đã nhòe đi từ lúc nào.

Cuối cùng bà chỉ khẽ gật đầu.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, hai bà cháu cùng sánh bước trên con đường quen thuộc.

Chiếc đòn gánh hôm nay nằm trên vai Nam.

Còn bà thong thả đi bên cạnh.

Ánh nắng sớm trải dài trên mặt đường.

Bóng của hai bà cháu in xuống nền gạch như hòa vào nhau.

Khi đến trước cổng trường, nhiều người nhận ra bà Tư.

Ai cũng vui vẻ chào hỏi.

Có người còn hỏi thăm sức khỏe bà sau thời gian vắng mặt.

Nam đứng lặng quan sát.

Lần đầu tiên cậu hiểu rằng bà không chỉ là người bán xôi.

Bà là một phần quen thuộc trong ký ức của biết bao thế hệ học sinh.

Một cô giáo bước đến.

"Bà khỏe lại là tụi tôi mừng lắm."

"Mấy tuần nay nhiều em cứ hỏi sao không thấy bà bán xôi."

Bà Tư cười hiền.

"Già rồi nên phải nghỉ vài hôm."

Đúng lúc ấy, một nhóm học sinh chạy tới.

"Có xôi rồi!"

"Con nhớ xôi của bà quá."

Tiếng cười nói rộn ràng khiến khoảng sân trước cổng trường trở nên ấm áp.

Nam nhìn những gương mặt vui vẻ ấy.

Trong lòng cậu bỗng trào lên niềm xúc động khó tả.

Bỗng một người bạn cùng lớp bước đến.

"Nam."

Cậu quay lại.

"Cậu phụ bà hả?"

Nam mỉm cười.

"Ừ."

Người bạn nhìn chiếc quang gánh rồi gật đầu.

"Bà cậu tuyệt lắm."

"Cả trường ai cũng quý."

Nam khẽ cười.

Lần này, cậu không né tránh.

Không lảng đi.

Không cúi đầu.

Cậu bình tĩnh nhìn mọi người rồi cất tiếng rõ ràng.

"Đây là bà nội của mình."

"Chính bà đã nuôi mình khôn lớn."

Giọng nói không lớn.

Nhưng đủ để những người đứng gần đều nghe thấy.

Bà Tư khựng lại.

Đôi tay đang gói xôi bỗng run lên.

Bà chậm rãi quay sang nhìn cháu.

Ánh mắt bà ánh lên niềm hạnh phúc mà suốt bao năm qua chưa từng có.

Một vài giây sau, cả nhóm học sinh đều mỉm cười.

Có bạn còn giơ ngón tay cái.

"Cậu có người bà tuyệt vời."

Nam cúi đầu.

"Đúng vậy."

"Mình từng mất rất lâu mới hiểu điều đó."

Bà Tư không nói gì.

Chỉ lặng lẽ đặt thêm vào hộp xôi của các bạn vài lát chả và ít đậu xanh.

Nụ cười trên môi bà hôm nay rạng rỡ hơn bao giờ hết.

Từ hôm ấy, hình ảnh Nam phụ bà bán xôi trở nên quen thuộc.

Buổi sáng cậu giúp bà bày hàng.

Tan học lại phụ dọn dẹp.

Có lúc cậu còn tranh thủ ghi bài ngay trên chiếc bàn nhựa nhỏ cạnh gánh xôi.

Nhiều người đi ngang nhìn thấy đều mỉm cười.

Một buổi chiều, thầy hiệu trưởng tình cờ dừng lại mua xôi.

Thầy nhìn Nam rồi ôn tồn nói.

"Biết trân trọng người thân cũng là một bài học rất quan trọng."

Nam lễ phép gật đầu.

"Dạ."

Những lời ấy cậu ghi nhớ mãi.

Thời gian trôi qua thật nhanh.

Kỳ thi cuối cấp cũng đến.

Nam miệt mài học tập.

Mỗi đêm, bà Tư vẫn ngồi chờ cháu học xong mới đi ngủ.

Có hôm bà ngủ gật bên bàn.

Nam nhẹ nhàng khoác thêm chiếc áo lên vai bà.

Cậu chợt nhận ra.

Vai bà nhỏ hơn trước rất nhiều.

Mái tóc cũng bạc trắng gần hết.

Thời gian không chờ một ai.

May mắn là cậu vẫn còn cơ hội để yêu thương bà.

Ngày nhận kết quả thi, Nam đạt thành tích rất cao.

Cậu chạy một mạch từ trường về nhà.

Vừa thấy bà đang tưới cây ngoài sân, cậu ôm chầm lấy bà.

"Bà!"

"Cháu làm được rồi."

Bà cầm tờ giấy báo mà đôi tay run run.

Nước mắt lăn dài trên gò má.

"Giỏi lắm."

"Bà biết cháu sẽ làm được."

Ít lâu sau, Nam nhận được học bổng vào đại học.

Trước ngày lên thành phố nhập học, cậu ngồi thật lâu bên bà.

"Bà."

"Cháu phải đi rồi."

Bà cười hiền.

"Đi đi."

"Đừng lo cho bà."

Nam lắc đầu.

"Cháu sẽ về thường xuyên."

"Cháu không để bà chờ lâu nữa."

Bà xoa đầu cháu.

"Chỉ cần cháu sống tử tế là bà vui."

Những năm học đại học, Nam vừa học vừa làm thêm.

Mỗi tháng cậu đều dành dụm gửi tiền về cho bà.

Không nhiều.

Nhưng là tất cả tấm lòng của cậu.

Mỗi cuối tuần, nếu không bận học, Nam lại bắt xe về thăm bà.

Hai bà cháu cùng nấu cơm.

Cùng ngồi trước hiên nhà uống trà.

Những khoảnh khắc bình dị ấy trở thành điều quý giá nhất trong cuộc đời cậu.

Vài năm sau, Nam tốt nghiệp và có một công việc ổn định.

Điều đầu tiên cậu làm không phải mua sắm cho bản thân.

Mà là sửa lại căn nhà cũ.

Mái ngói dột được thay mới.

Bức tường cũ được sơn lại.

Căn bếp nhỏ nơi bà từng thức từ nửa đêm để nấu xôi cũng được sửa sang khang trang hơn.

Riêng chiếc đòn gánh cũ, Nam lau sạch rồi treo trang trọng trong phòng khách.

Bạn bè đến chơi đều tò mò.

"Sao cậu giữ chiếc đòn gánh này?"

Nam mỉm cười.

"Đó là tài sản quý nhất của gia đình mình."

"Bởi nó đã nuôi lớn cả tuổi thơ của mình."

Nhiều năm sau nữa, vào một ngày khai giảng đầu thu, Nam mặc bộ quần áo chỉnh tề, lái xe đưa bà đến trước cổng ngôi trường cũ.

Bà Tư nhìn khung cảnh quen thuộc, ánh mắt bồi hồi.

Nam mở cửa xe.

Cẩn thận đỡ bà xuống.

Cậu nắm lấy bàn tay đã nhăn nheo của bà.

Giữa sân trường đông người, Nam mỉm cười nói lớn.

"Đây là bà nội của tôi."

"Người đã dành cả cuộc đời gánh xôi nuôi tôi khôn lớn."

Không ít học sinh và thầy cô đứng gần đó xúc động mỉm cười.

Bà Tư nhìn cháu.

Khóe mắt đỏ hoe.

Bà khẽ siết tay Nam.

"Bà tự hào về cháu."

Nam lắc đầu.

"Không."

"Người đáng tự hào là bà."

"Bởi nếu không có những gánh xôi năm ấy thì sẽ không có cháu của ngày hôm nay."

Chiều hôm ấy, hai bà cháu chậm rãi đi dọc con đường cũ.

Con đường vẫn vậy.

Chỉ có cậu học trò năm nào đã trưởng thành.

Nam ngước nhìn bầu trời trong xanh.

Trong lòng không còn cảm giác mặc cảm hay xấu hổ.

Thay vào đó là niềm biết ơn sâu sắc.

Cậu hiểu rằng.

Điều làm nên giá trị của một con người chưa bao giờ là sự giàu có hay vẻ hào nhoáng bên ngoài.

Điều đáng quý nhất chính là tấm lòng của những người đã âm thầm hy sinh vì mình.

Bà Tư mỉm cười nhìn cháu.

Nụ cười hiền hậu ấy vẫn giống hệt như những buổi sáng đứng dưới cổng trường năm nào.

Chỉ khác một điều.

Lần này, người cháu không còn lặng lẽ quay lưng bước đi.

Mà luôn nắm chặt bàn tay bà, bước thật chậm trên con đường đầy nắng, như muốn bù đắp cho tất cả những năm tháng đã vô tình để bà phải cô đơn phía sau.

Và Nam hiểu rằng, hạnh phúc lớn nhất của cuộc đời không phải là đi thật xa, mà là khi quay trở về vẫn còn có người thân mỉm cười chờ đợi.

Cũng từ đó, cậu luôn nhắc nhở chính mình và những người trẻ xung quanh rằng: đừng bao giờ để lòng tự ái hay sự mặc cảm che lấp tình yêu thương. Bởi có những điều tưởng như bình dị hôm nay, nếu không biết trân trọng, một ngày nào đó sẽ trở thành điều khiến ta day dứt nhất.

Hai bà cháu tiếp tục sánh bước giữa ánh chiều dịu nhẹ.

Không còn khoảng cách.

Không còn những lời chưa kịp nói.

Chỉ còn lại sự yêu thương, niềm biết ơn và một mái nhà luôn đầy ắp tiếng cười sau những năm tháng đã đi qua.